سرگذشت یک وهابی که به آغوش تشیع آمد
جناب دکتر عصام فرزند علامه علی یحیی العماد در سال 1968 میلادی در استان «إب»، روستای «الصبار»به دنیا آمد. روستای الصبار به پایتخت وهابیت در استان إب مشهور می باشد. ساکنان این استان از عقاید وهابیت تاثیر پذیرفته اند. خانواده ایشان خانواده ای است که تکثر مذهبی را پذیرفته است و تفاوت مذهبی در اعضای خانواده ایشان مشهود است. برخی افراد این خانواده معتقد به مذهب «زیدیه» صالحیه می باشند، برخی دیگر وهابی و برخی هم به تشیع دوازده امامی معتقد شده اند. این گروه از زیدیه(یعنی زیدیه صالحیه) از شیفتگان خلیفه اول و دوم وسوم هستند و حتی فتوا به تکفیر و قتل منتقدان خلفای سه گانه بعد از پیامبر می دهند. جنگهای مذهبی دو فرقه زیدیه جارودیه و زیدیه صالحیه به همین جهت بوده است. شیخ طوسی در کتاب «عده الاصول» در بخش ارث، زیدیه صالحیه را اساسا جزو اهل سنّت به حساب آورده است. از ابتدای ظهور وهابیت زیدیه صالحیه تحت تاثیر اندیشه های شیخ محمد عبدالوهاب قرار گرفته است. از جمله می توان از عالمان این فرقه به شخصیت شیخ «محمد اسماعیل امیر الصنعانی» اشاره کرد که کتاب «التزیه» او در مدارس وهابیت عربستان تدریس شده و شعری در مدح محمد بن عبدالوهاب دارد. همچنین می توان به یکی دیگر از شخصیتهای فرقه صالحیه را به نام علامه «محمد بن علی الشوکانی» اشاره نمود. او معاصر شیخ محمد بن عبدالوهاب بوده و از بنیانگذاران وهابیت در یمن به شمار می آید. بعد از مرگ محمد بن عبدالوهاب نیز مرثیه ای درباره او سروده است. کتابهای او نیز مانند «نیل الاوطار» در عربستان تدریس می شود. در نتیجه ارتباط فرقه صالحیه با وهابیت به دوران محمد بن عبدالوهاب بازگشت دارد. به همین جهت گرایش به وهابیت در خانواده العماد از بیش از 200 سال گذشته به وجود آمده بود. عموی ایشان شیخ «عبدالرحمن العماد» یکی از بزرگترین عالمان سلفی و وهابی کشور یمن است.
دکتر عصام العماد تحت تربیت عموی خویش شیخ عبدالرحمن العماد رشد کرد و افکار سلفیت و وهابیت را برگزید. به گفته جناب دکتر نخستین بار توسط شیخ عبدالرحمن با کتابهای ابن تیمیه به ویژه کتاب «منهاج السنه» آشنا گردید. شخصیتهایی مانند «دکتر عادل احمد العماد» (پسر عموی دکتر عصام) یکی از وهابیان معروف خانواده عماد است که چندی پیش نامه ای در مخالفت با دکتر عصام نگاشته و در این نامه از شیخ عثمان الخمیس حمایت کرده است. همچنین دکتر «بشری العماد» و دکتر«هدی العماد» دو نفر از خواهران وهابی مسلک جناب دکتر عصام هستند که در دانشکده های وهابی یمن تدریس دارند. چند ماه گذشته رسانه های وهابی یمن با پدر دکتر عصام مصاحبه ای را ترتیب داده بودند و به شکل گسترده این مصاحبه را نشر دادند. در این مصاحبه پدر ایشان از تحول فکری ایشان و فعالیتهایشان بعد از انتقال به مذهب شیعه دوازده امامی اظهار برائت کرده بود.
به علت تاثیر وهابیت در خانواده العماد در طول چند سال شیعه شدن دکتر عصام، تنها پنچ نفر از اعضای خانواده العماد شیعه شده اند که عبارتند از: برادرشان «حسن العماد» که هم اکنون در شهر قم مشغول به تحصیلات دینی می باشد. همچنین سه تن از خواهران دیگر ایشان نیز از وهابیت به مذهب شیعه دوازده امامی تحول فکری پیدا کرده اند. خواهر زاده ایشان نیز به نام «محمد طه الذاری» یکی از شیعیان دوازده امامی و جزو طلاب حوزه علمیه قم می باشد.
خانواده ایشان یکی از خانواده های ریشه دار یمنی و مشهور از نظر سیاسی و دینی می باشند و تحقیق و بررسی صحت و سقم مطالب مطرح شده درباره ایشان به آسانی امکان پذیر است.
اساتید وهابی دکتر عصام در یمن:
ایشان تحصیلات دینی خود را نزد عالمان وهابی یمن ادامه داد. در زیر به مهمترین اساتید شناخته شده وهابی ایشان اشاره می کنیم:
1. شیخ «محمد اسماعیل العمرانی» که رهبر علمی وهابیت در یمن به شمار می رود. اخیرا نیز در صحه گذاری به فشارها و قتل عامهایی که حکومت یمن در حق شیعیان این کشور به عمل آورده، فتوایی در وجوب کشتار شیعیان صادر نموده است که جناب دکتر عصام با حفظ رابطه شاگرد و استادی نامه ای در رد این فتوا نگاشته و از شیخ العمرانی جهت صدور این فتوا گله نموده است.
2. قاضی «احمد سلامه» یکی از مفتیان بزرگ وهابیت در یمن.
3. شیخ «عبدالرزاق الشاحذی» یکی دیگر از عالمان بزرگ وهابی یمن که از دنیا رفته است.
4. شرکت در جلسات عمومی شیخ «مقبل الوادعی». شیخ الوادعی یکی از وهابیان سرسخت در دشمنی با شیعه بود که کتاب «الحاد الخمینی فی ارض الحرمین» را نگاشته است.
بعد از استفاده علمی از عالمان وهابی یمن برای ادامه تحصیل به عربستان سفر نموده و در شهر ریاض پایتخت عربستان در دانشگاه «امام محمد سعود» در دانشکده اصول الدین بخش علوم حدیث به تحصیل مشغول می شود.
مدت اندکی نیز در درسهای شیخ «بن باز» مفتی سابق عربستان که دروسی را در اصول دین تدریس می کرد، شرکت نموده است.
ایشان در شهر ریاض در منطقه «الدرعیه» (پایتخت سابق شیخ محمد بن عبدالوهاب) سکونت داشته است.
فعالیتهای دینی و مذهبی دکتر عصام قبل از تشیع:
1. امامت جمعه و جماعت: ایشان نزدیک به چهار سال در یمن در مساجد «باب القاع»، «الاسطی»، «هایل سعید» و «الدعوه» نماز جمعه و جماعت اقامه کرده و در مسجد الدعوه کتاب «فقه السنه» نوشته شیخ «سید سابق» را تدریس می کرده است.
2. تحت تاثیر اندیشه های ابن تیمیه کتاب «الصله بین الاثنی عشریه و فرق الغلاه» را نوشت که این کتاب دارای دو بخش بوده: بخش نخست درباره مطاعن حضرت علی(ع) و بخش دوم علیه شیعیان نگاشته شده است. خوشبختانه قبل از انتشار کتاب ایشان به مذهب شیعه دوازده امامی گرویدند و این کتاب منتشر نگردید ولی نسخه خطی این کتاب هم اکنون موجود است.
دکتر عصام و جنبشهای اسلامی معاصر
جناب دکتر عصام نه تنها نگاه منفی به دیگر مذاهب اسلامی ندارد بلکه یکی از کارشناسان آشنا با جنبشهای اسلامی معاصر و علاقمندان به شخصیتهای پیشرو در جنبشها از تمامی مذاهب است.
دکتر عصام شیفته اندیشه ها و نگاشته های سید قطب است. بارها در نوشته ها، سخنرانی ها و مناظراتشان از ایشان به عنوان «شهید قرآن» نام برده و در کتاب «نقد شیخ محمد بن عبدالوهاب از درون» به تفصیل نشان داده که چگونه اندیشه های سید قطب باعث شده ایشان و تعداد زیادی از اندیشمندان وهابی از توحید محمد بن عبدالوهاب به توحید قرآنی تغییر نظر بدهند، و در این زمینه به دیدگاههای متفکرانی مانند «المسعری»، «سید قطب»، «سعید حوی»، «سعید بن مسفر» و ... اشاره می کند. ایشان بیان کرده دیدگاه های عدالت خواهانه سید قطب چگونه تحلیل سنّتی حاکم بر اندیشه وهابیت از تاریخ و فتنه های صدر اسلام را پشت سرگذاشته است و ....
جناب دکتر عصام یکی از شیفتگان اندیشه ها و نگاشته های علامه محمد غزالی مصری(معاصر) است و بارها دیدگاههای معتدل این اندیشمند معاصر را مطرح نموده و بیان می نماید چگونه این اندیشمند با تفکرات وهابیت مقابله علمی و منطقی نموده و از وهابیت به (العقل الصحراوی)(اندیشه بادیه نشین) تعبیر نموده است.
جناب دکتر عصام العماد با حرکتهای سیاسی جهان اسلام آشنا است و به دقت تحولات بیداری اسلامی را دنبال می نماید. به شکل نمونه می توان به سخنرانی ایشان در همایش «استراتژی تشیع در مقابله با تفرقه مذهبی» با عنوان «شیوه های وحدت گرا در میان اخوان المسلمین» اشاره کرد که در این سخنرانی به تفصیل به بیان دیدگاههای اخوان المسلمین در مبارزه با تکفیر شیعیان و کتابها و مقالات این گروه پرداخته است.
در حقیقت دکتر عصام العماد نمونه ای از جوانان روشنفکری است که بر مبنای امواج بیداری اسلامی در جهان اسلام از تفکر وهابیت سنّتی فاصله گرفتند و در گام بعد با پژوهش و تحقیق به تفکر اسلام انقلابی در خواستگاه شیعی آن را گزینش کرده اند.